ಸಂಕ್ರಾಂತಿ - ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ತಾಯಿಬೇರು

"ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಸಿರಿ: ಸಿಂಗರಿಸಿದ ಹಸು ಮತ್ತು ಎಳ್ಳು-ಬೆಲ್ಲದ ಸವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿರುವ ಸೌಂದರ್ಯರಾಶಿಯರು." (ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: ಜೆಮಿನಿ)

"ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಮಣದ ಹಾರ್ದಿಕ ಶುಭಾಶಯಗಳು. 'ತಾಯಿಬೇರು' ಬ್ಲಾಗ್‌ನ ಇಂದಿನ ಈ ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣಿನ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬದ ಸಮಗ್ರ ಸೊಬಗನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ..."

"ತಾಯಿಬೇರು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆ"

"ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಾವು ಎಷ್ಟೇ ಆಧುನಿಕರಾದರೂ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ತಾಯಿಬೇರನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಈ ಸಂಕ್ರಮಣ ಕಾಲವು ನಮಗೆ ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ದಾಟಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಹಬ್ಬಗಳು ಕೇವಲ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಮಣ್ಣು, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಹಾದಿಯಾಗಲಿ."

ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಬ್ಬವೂ ಕೇವಲ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗಿರುವ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧದ ಸಂಕೇತ. ಅಂತಹ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ 'ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ' ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುದು. ಇದು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ; ಇದು ಸೂರ್ಯನ ಪಥ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಂಭ್ರಮ, ಮಣ್ಣನ್ನು ನಂಬಿದ ರೈತನ ಸಂತಸದ ಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತಾ ಭಾವದ ಸಂಕೇತ. 'ಸಂಕ್ರಾಂತಿ' ಎಂದರೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಅಥವಾ ಬದಲಾವಣೆ ಎಂದರ್ಥ. ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಕಹಿ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಮರೆತು ಹೊಸತನದತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವ ಪವಿತ್ರ ದಿನವಿದು. ಇದು ರೈತನ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತಿ ನೀಡುವ ಉಡುಗೊರೆಯಾದ ಸುಗ್ಗಿಯನ್ನು ಸಂಭ್ರಮಿಸುವ ಕಾಲ.

1. ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಬೇರು: ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಸೂರ್ಯನು ಧನು ರಾಶಿಯಿಂದ ಮಕರ ರಾಶಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ದಿನವನ್ನು ನಾವು 'ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ' ಎಂದು ಆಚರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಈ ದಿನದಿಂದ 'ಉತ್ತರಾಯಣ' ಪುಣ್ಯಕಾಲ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನು ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಚಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಗಲು ದೀರ್ಘವಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗಿ, ಇರುಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಳಕಿನ ಹೆಚ್ಚಳವು ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನ ಈ ಪಥ ಬದಲಾವಣೆಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಹವಾಮಾನದ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ, ಇದು ಶೀತಕಾಲದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ವಸಂತದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ.

ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಉಲ್ಲೇಖ:

ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಾಭಾರತದ ಭೀಷ್ಮ ಪಿತಾಮಹರು ಇಚ್ಛಾಮರಣಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶರಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಅವರು, ಅಶುಭವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ದಕ್ಷಿಣಾಯನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮೋಕ್ಷ ನೀಡುವ 'ಉತ್ತರಾಯಣ' ಪುಣ್ಯಕಾಲಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದು, ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ದಿನದಂದೇ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ನೀಗಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಮಗನಾದ ಶನಿದೇವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವ ದಿನವಿದು ಎಂದೂ ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಂದೆ ಮತ್ತು ಮಗನ ನಡುವಿನ ಅಸಮಾಧಾನ ದೂರವಾಗಿ ಮಿಲನವಾಗುವ ಈ ದಿನ, ಸಂಬಂಧಗಳ ಬೆಸುಗೆಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.

2. ಅಂದಿಗೂ ಇಂದಿಗೂ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ: ಕಾಲಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬದಲಾದ ಆಚರಣೆ

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದರೆ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಅಪ್ಪಟ ಹಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು. ಹೊಸ ರಾಗಿ, ಹಸಿ ಅವರೆಕಾಯಿ, ಕಡಲೆಕಾಯಿಗಳ ಪರಿಮಳ ಇಡೀ ಊರಿಡೀ ಹರಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ದೊಡ್ಡ ರಂಗೋಲಿಗಳು, ಹಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳ ಮೈ ತೊಳೆದು ಅವುಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಗೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಸಿಂಗಾರ ಮಾಡುವ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದವು. ರೈತರು ತಾವು ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಯನ್ನೇ ರಾಶಿ ಮಾಡಿ (ಸುಗ್ಗಿ ರಾಶಿ) ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಆದರೆ ಇಂದು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಆಚರಣೆಗಳು 'ಫ್ಲಾಟ್'ಗಳ ಒಳಗೆ ಬಂಧಿಯಾಗಿವೆ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆ ತುಂಬಾ ಧಾನ್ಯಗಳ ರಾಶಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ತಂದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕವರ್‌ನ ಎಳ್ಳು-ಬೆಲ್ಲವೇ ಗತಿಯಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಬ್ಬವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ರಜೆ ಎನ್ನುವಂತಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಡುವೆಯೂ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಂಬಲ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ಕನಿಷ್ಠಪಕ್ಷ ಎಳ್ಳು-ಬೆಲ್ಲ ಹಂಚುವ ಮೂಲಕವಾದರೂ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಮರೆಯದಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ನಮ್ಮ 'ತಾಯಿಬೇರು' ಬ್ಲಾಗ್‌ನ ಉದ್ದೇಶವೂ ಅಂತಹ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಇಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನೆನಪಿಸುವುದೇ ಆಗಿದೆ.

3. ಹಬ್ಬದ ಸಿದ್ಧತೆ: ಮನೆ ಮನಗಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣ

ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಡಗರ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚೆಯೇ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಸುಣ್ಣ-ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಬೇಡದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವುದು ಮೊದಲ ಹಂತ. ಇದು ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಋಣಾತ್ಮಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.

ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಮುಂಜಾನೆಯೇ ಎದ್ದು, ಹಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ದನಕರುಗಳ ಮೈ ತೊಳೆದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ದೊಡ್ಡ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಮಧ್ಯೆ ಸಗಣಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ 'ಗೊಬ್ಬೆಮ್ಮ'ನನ್ನು ಇಟ್ಟು ಹೂವುಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗೊಬ್ಬೆಮ್ಮನನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಸಗಣಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು (ಗೊಬ್ಬರ) ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಬಂದದ್ದನ್ನು ಮಣ್ಣಿಗೇ ಅರ್ಪಿಸುವ ಈ ಕ್ರಮ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು.

4. ಕಿಚ್ಚು ಹಾಯಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಹಸ: ಕೇವಲ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲ, ವಿಜ್ಞಾನ!

ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿ. ಊರಿನ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಒಣಗಿದ ಹುಲ್ಲನ್ನು ರಾಶಿ ಹಾಕಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 'ಕಿಚ್ಚು ಹಾಯಿಸುವುದು' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಂಗರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ಆ ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದರ ಹಿಂದಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣ:

ಇದೊಂದು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಯಲ್ಲ. ಚಳಿಗಾಲದ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದಾಗಿ ದನಕರುಗಳ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಾಣುಗಳು ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಬೆಂಕಿಯ ಈ ಶಾಖವು ಆ ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ 'ಸಿನೆಟೈಸೇಶನ್' ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಬೆಂಕಿಯ ಶಾಖವು ದನಕರುಗಳ ರಕ್ತ ಸಂಚಲನವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಅವು ಮುಂದಿನ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹುರುಪಿನಿಂದ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಲು ಇಡೀ ಊರೇ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರುತ್ತದೆ, ಇದು ಜನರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.

5. ಎಳ್ಳು-ಬೆಲ್ಲದ ತಯಾರಿ: ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆ

"ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲ ತಿಂದು ಒಳ್ಳೆ ಮಾತಾಡು" – ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಣ್ಣುಡಿ. ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳು-ಬೆಲ್ಲ ತಯಾರಿಸುವುದು ಒಂದು ತಾಳ್ಮೆಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ಕೆಲಸ. ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಹಲವು ದಿನಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕುಳಿತು ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಚೌಕಾಕಾರದ ಅಚ್ಚುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥವಲ್ಲ, ಪ್ರತಿ ಅಚ್ಚಿನಲ್ಲೂ ಪ್ರೀತಿಯಿದೆ.

ಇದರಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಎಳ್ಳು, ಹುರಿದ ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಬೀಜ, ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ಒಣ ಕೊಬ್ಬರಿ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದ ಸಕ್ಕರೆ ಅಚ್ಚುಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿವಿಧ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಹೇಗೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬೆರೆತು ರುಚಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಮನೋಭಾವದ ಜನರು ಬೆರೆತು ಬಾಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ಹಿರಿಯರ ಆಶಯ.

6. ಆಹಾರವೇ ಔಷಧ: ಚಳಿಗಾಲದ ಆರೋಗ್ಯ ರಹಸ್ಯ

ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬ ಬರುವುದು ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಚಳಿಗಾಲದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಹಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಹಾರ ಕ್ರಮವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಎಳ್ಳು-ಬೆಲ್ಲವೇ ಸಾಕ್ಷಿ:

• ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಕಡಲೆಕಾಯಿ: ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಕೊಬ್ಬಿನಾಂಶ (HDL) ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಇರುತ್ತದೆ, ಇದು ದೇಹವನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ಬೆಚ್ಚಗಿಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಬೆಲ್ಲ: ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ದೇಹಕ್ಕೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಂಶವನ್ನು (Iron) ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕೊಬ್ಬರಿ: ಚಳಿಗಾಲದ ಶುಷ್ಕ ಗಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಚರ್ಮದ ಕಾಂತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಬ್ಬರಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತೈಲವು ಚರ್ಮವನ್ನು ತೇವವಾಗಿರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಹೀಗೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರತಿ ಹಬ್ಬದ ಅಡುಗೆಯೂ ಒಂದು ಆಯುರ್ವೇದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿದೆ.

7. ಸಂಬಂಧಗಳ ಬೆಸುಗೆ ಮತ್ತು 'ಎಳ್ಳು ಬೀರುವುದು'

ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಎಳ್ಳು-ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ ಅಚ್ಚನ್ನು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಕಬ್ಬಿನ ತುಂಡು, ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಎಲೆ-ಅಡಿಕೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟು ನೆರೆಹೊರೆಯವರಿಗೆ ಹಂಚುವುದನ್ನು 'ಎಳ್ಳು ಬೀರುವುದು' ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಅಂದು ಯಾರ ನಡುವೆ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಮನಸ್ತಾಪಗಳಿದ್ದರೂ, ಎಳ್ಳು-ಬೆಲ್ಲ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮರೆತು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಚಿಗುರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಸಿಹಿ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಹಂಚುವ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ಮಾತು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸದಾ ಸಿಹಿ ಇರಲಿ" ಎನ್ನುವುದೇ ಈ ಆಚರಣೆಯ ಮೂಲ ಮಂತ್ರ.

8. ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಖಾದ್ಯಗಳು: ಪೊಂಗಲ್ ಸಂಭ್ರಮ

ಹಬ್ಬದ ಅಸಲಿ ರುಚಿ ಇರುವುದೇ ಹೊಸ ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ. ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದರೆ ತಕ್ಷಣ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವುದು 'ಪೊಂಗಲ್'. ಹೊಸದಾಗಿ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಿದ ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಹೆಸರು ಬೇಳೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸುವ ಈ ಖಾದ್ಯ ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ನೈವೇದ್ಯ.

• ಸಿಹಿ ಪೊಂಗಲ್: ಹೊಸ ಬೆಲ್ಲ, ತುಪ್ಪ, ಏಲಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗೋಡಂಬಿ ಹಾಕಿ ಮಾಡುವ ಈ ಸಿಹಿ, ಸುಗ್ಗಿಯ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತ. ಪಾತ್ರೆಯಿಂದ ಪೊಂಗಲ್ ಉಕ್ಕಿ ಬರುವ ದೃಶ್ಯವು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸುಖ-ಸಮೃದ್ಧಿ ಉಕ್ಕಿ ಬರಲಿ ಎಂಬ ಆಶಯವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
• ಖಾರ ಪೊಂಗಲ್ (ಹುಗ್ಗಿ): ಮೆಣಸು, ಜೀರಿಗೆ ಮತ್ತು ಶುಂಠಿಯ ಘಮದೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಾಗುವ ಇದು ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪೂರಕ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಸಿ ಅವರೆಕಾಳು ಮತ್ತು ಸೀಗೆಕಾಯಿ ಬಳಸಿ ಮಾಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂಬಾರ್ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯಾಗಿದೆ.

9. ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ: ವಿವಿಧ ಮುಖಗಳು

ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:

• ತಮಿಳುನಾಡು: ಇಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ 'ಪೊಂಗಲ್' ಹಬ್ಬವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ದಿನವನ್ನು 'ಮಾಟ್ಟು ಪೊಂಗಲ್' ಎಂದು ಕರೆದು ದನಕರುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ: ಇಲ್ಲಿ 'ಉತ್ತರಾಯಣ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶದ ತುಂಬಾ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಗಾಳಿಪಟಗಳು ಹಾರಾಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಗುರಿಯ ಸಂಕೇತ.
• ಪಂಜಾಬ್: ಇಲ್ಲಿ 'ಲೋಹ್ರಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಕುಣಿಯುತ್ತಾ ಸಂತೋಷ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಹೆಸರು ಬೇರೆಯಾದರೂ, ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಭಾವನೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ.

10. ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು

ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದರೆ 'ಬಸವನ' ಕುಣಿತ ಅಥವಾ 'ಗಂಗಾಧರ'ನ ಆಟವೂ ಹೌದು. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನನ್ನು (ಎತ್ತು) ಸಿಂಗರಿಸಿ ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಕರೆತಂದು ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಜನಪದ ಕಲಾವಿದರು ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಹಾಡುಗಳು ನಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂದು ಇಂತಹ ಕಲೆಗಳು ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ. ನಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ ಮೂಲಕ ಇಂತಹ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಕರ್ತವ್ಯ.

ಬದಲಾವಣೆಯ ಪಥದತ್ತ...

ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಹಬ್ಬವಲ್ಲ, ಅದು ಜೀವನ ಪಾಠ. "ಸಂಕ್ರಾಂತಿ" ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಎಳ್ಳು-ಬೆಲ್ಲ ತಿನ್ನುವುದಲ್ಲ, ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಕಹಿ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಮರೆತು, ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೀವನದ ಪಥವನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಸೂರ್ಯನು ದಕ್ಷಿಣಾಯನದಿಂದ ಉತ್ತರಾಯಣಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವಂತೆ, ನಾವು ಕೂಡ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸುಜ್ಞಾನದತ್ತ, ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಬೆಳಕಿನತ್ತ ಸಾಗೋಣ.

ಈ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಸಂತೋಷದ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮನಸಾರೆ ಅನುಭವಿಸಿ. ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿನ ಮೌನ ಮುರಿದು ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿ. ಹಿರಿಯರ ಆಶೀರ್ವಾದ, ಕಿರಿಯರ ನಗು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಈ ಸೊಗಡು ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿರಲಿ. ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣ, ಮನುಷ್ಯನ ವಿನಯ – ಇವೆರಡೂ 'ತಾಯಿಬೇರು' ಬ್ಲಾಗ್‌ನ ಆಶಯ."

"ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣಿನ ಸೊಗಡು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಈ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಸಹಕಾರವಿರಲಿ. 'ತಾಯಿಬೇರು' ಬ್ಲಾಗ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಓದುಗರಿಗೂ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬವು ಸುಖ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸುತ್ತೇವೆ. ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲ ಸವಿಯಿರಿ, ಒಳ್ಳೆ ಮಾತಾಡಿ. ಶುಭ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ.!"

❖

ಲೇಖಕರು: ರವಿ ಬೂಕನಬೆಟ್ಟ

ಬರಹ ಓದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು

ಇಂತಹ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬರಹಗಳಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಫಾಲೋ ಮಾಡಿ

🌐 ಬ್ಲಾಗ್ ಫಾಲೋ ಮಾಡಿ