ತಾಯಿ ಬೇರು

ಮಲೆನಾಡಿನ ಹಸಿರು ಸಿರಿಯ ಮಧ್ಯೆದಲ್ಲಿ 'ಕಮ್ಮತ್ತಳ್ಳಿ' ಎಂಬ ಚಿಕ್ಕ ಹಳ್ಳಿ. ಅಲ್ಲಿ ರಂಗಪ್ಪ ಮತ್ತು ಗೌರಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ಸುಂದರ ಕುಟುಂಬ. ಅವರಿಗೆ ಆರು ಜನ ಮಕ್ಕಳ. ನಾಲ್ಕು ಗಂಡು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು. ರಂಗಪ್ಪನವರಿಗೆ ಹಿರಿಯರಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊಲ ಇತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಹಗಲಿರುಳು ಬೆವರಿನ ಹನಿ ಸುರಿಸಿ, ಬೇಸಾಯ ಮಾಡಿ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಪ್ಪ - ಅಮ್ಮನಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲರೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಆಗಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲವಿತ್ತು.  ಆದರೆ, ಅವರ ಆರು ಜನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಐವರು ಮಕ್ಕಳು, ರಂಗಪ್ಪ-ಗೌರಮ್ಮನ ಆಸೆಯಂತೆ ಓದಿನಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಮುಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಮೂರನೇಯ ಮಗ ಶಿವು ಮಾತ್ರ ಪೂರ್ತಿ ಭಿನ್ನ. ರಂಗಪ್ಪ ಮತ್ತು ಗೌರಮ್ಮ ಶಿವುನನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಪಟ್ಟಂತಹ ಪಾಡು ಅಷ್ಟಿಷ್ಟಲ್ಲ. ಊರಿನ ಶಿಕ್ಷಕರೇ ಖುದ್ದಾಗಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರೂ, ಶಿವು ಹೇಗೋ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದು ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲೋ ಅಥವಾ ತೋಟದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲೋ ಅಡಗಿ ಕುಳಿತು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಒಂದು ದಿವಸ ರಂಗಪ್ಪ ಶಿವುನನ್ನು ಮನೆ ಹಜಾರದ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿ, "ಯಾಕೋ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗ್ತೋದಿಲ್ಲ? ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಿ ಓದೋಕೆ, ಬರೆಯೋಕೆ ಏನೋ ನಿನಗೆ ದೊಡ್ಡ ರೋಗ?" ಎಂದು ಕೂಗಾಡಿದರು. ಶಿವು ಅಳುತ್ತಲೇ, "ಅಪ್ಪಾ, ನನಗೆ ಮೇಷ್ಟ್ರು ಹೇಳೋದು, ಬರೆಯೋದು ಏನು ಗೊತ್ತಾಗಲ್ಲಪ್ಪ. ನಾನು ಸಾಲೆಗೆ...

ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ: ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಬೆಳಕಿನೆಡೆಗೆ ಸಾಗುವ ಅರಿವಿನ ಪಯಣ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪವಿತ್ರ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮನುಷ್ಯನ ಅಂತರಂಗದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ ಜ್ಞಾನದ ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗುವ ಪರ್ವಕಾಲ. ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಉಗಮದ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ಅದ್ಭುತ ಕಥೆಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಒಮ್ಮೆ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಕ ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಡುವೆ "ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠ?" ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರದ ಪೈಪೋಟಿ ಏರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿವಾದವು ವಿಶ್ವದ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದಾಗ, ಪರಶಿವನು ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಶಿವನು ಒಂದು ಬೃಹತ್ "ಅಗ್ನಿ ಸ್ತಂಭ" (ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸ್ತಂಭದ ಆದಿ (ಮೊದಲು) ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯವನ್ನು (ಕೊನೆ) ಯಾರು ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೋ ಅವರೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದು ಶಿವನು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಷ್ಣುವು ವರಾಹ ರೂಪ ತಾಳಿ ಭೂಮಿಯ ಆಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಂಸ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹುಡುಕಾಟದ ನಂತರವೂ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಅದರ ಗುರಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಷ್ಣುವು ತನ್ನ ಸೋಲನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಶಿವನಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸುಳ್ಳ...

"ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಪುಸ್ತಕದ ಓದು ಮತ್ತು ಅಬ್ಬರಿಸುತ್ತಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಹುಡುಕಾಟ." "ನಮಸ್ಕಾರ 'ತಾಯಿಬೇರು' ಓದುಗರೇ, ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮೂಲಕ ಹುಡುಕುವ ಈ ಪುಟ್ಟ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ವಾಗತ. ಇಂದು ನಾವು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಓಟದಲ್ಲಿ ನಾವು ನಮ್ಮ ಸತ್ವಯುತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಘಮಲನ್ನು ಎಲ್ಲೋ ಮರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎಂಬ ಆತಂಕ ಮೂಡುವುದು ಸಹಜ. ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಸಾವಿರಾರು ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ, ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಂತು ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ, ನಾವು ಓದುತ್ತಿರುವ ಅಕ್ಷರಗಳ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ. ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಲೇಖನ ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ…" "ಸಾಹಿತ್ಯ ಇರುವುದು ಬರಿಯ ಕ್ಷಣಿಕ ರೋಮಾಂಚನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಅರಿವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ದೀವಿಗೆ" ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಇಂದಿನ ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಭರಾಟೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೊಳಪನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಾವು ಇಂದು 'ವೇಗದ ಯುಗ'ದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದಾಗಿನಿಂದ ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವವರೆಗೆ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಮೊಬೈಲ್ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಸಾವಿರಾರು ಅಕ್ಷರಗಳು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ...

"ಮೌನವಾಗಿದ್ದ ಗೋಡೆಗಳು ಸತ್ಯ ನುಡಿದಾಗ: ವಿನಯ್ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜನ ನಿಗೂಢ ಡೈರಿಯ ರೋಚಕ ಪಯಣ." ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: ಜೆಮಿನಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ನಂತರ ವಿನಯ್ ತನ್ನ ಹುಟ್ಟೂರಿಗೆ ಮರಳಿದ್ದ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಿಮೆಂಟ್ ಕಾಡಿನ ಜಂಜಾಟ, ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಕಿರಿಕಿರಿ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪರದೆಯ ಮುಂದಿನ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಟಾರ್ಗೆಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಅವನಿಗೆ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿದಂತಾಗಿತ್ತು. ಮಲೆನಾಡಿನ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಅವನ ಹಳೆಯ ಮನೆ ಈಗ ಅನಾಥವಾಗಿ ನಿಂತಿತ್ತು. ಅಜ್ಜ ಶಂಕರಪ್ಪ ತೀರಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಆ ಕಡೆ ಯಾರೂ ಸುಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಂಬಂಧಿಕರೆಲ್ಲಾ ನಗರ ಸೇರಿದ್ದರು, ಈ ಹಳೆಯ ಮಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯ ಮನೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ವಿನಯ್ ಕಾರಿನಿಂದ ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮಲೆನಾಡಿನ ಆ ತೇವಭರಿತ ಗಾಳಿ ಅವನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ದೂರದಲ್ಲಿ ಗುಡ್ಡಗಳ ಮೇಲೆ ಮಂಜು ಮುಸುಕಿತ್ತು. ಮನೆಯ ಸುತ್ತ ಅಡಿಕೆ ಮರಗಳು ಅನಾಥವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದವು, ಕಳೆಗಿಡಗಳು ಅಂಗಳವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆವರಿಸಿದ್ದವು. ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಲು ವಿನಯ್ ಹಳೆಯ ಬೀಗದ ಕೈಯನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಕಿರುಗುಟ್ಟುವ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಸಿತು. ಅದು ಕೇವಲ ಬಾಗಿಲಿನ ಶಬ್ದವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಮೌನವಾಗಿ ಹೂತುಹೋಗಿದ್ದ ಸಾವಿರಾರು ನೆನಪುಗಳ ಆಕ್ರಂದನದಂತಿತ್ತು. ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಹಳೆಯ ಮಣ್ಣಿನ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ವಾಸನೆ ಅವನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು. ಹಳೆಯ ಮರದ ಜಂತಿಗಳು, ಗೋಡ...

"ದೇವಗಿರಿಯ ಪುರಾತನ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ದೀಪಕ್ ಮತ್ತು ಮಾಫಿಯಾ ತಂಡದ ನಡುವಿನ ಅಂತಿಮ ಹಣಾಹಣಿ." (ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: ಜೆಮಿನಿ) ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಹೊರವಲಯದ ಹಸಿರು ಸಿರಿಯ ನಡುವೆ ಮಲೆನಾಡಿನ ಸೊಬಗನ್ನು ಹೊತ್ತು ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ಹಳೆಯ 'ಹೆರಿಟೇಜ್ ಬಂಗಲೆ'ಯಲ್ಲಿ ದೀಪಕ್ ಒಬ್ಬನೇ ಕುಳಿತಿದ್ದ. ಹೊರಗೆ ಜಿಟಿಜಿಟಿ ಮಳೆ ಹನಿಯುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಒಳಗೆ ನಿಶ್ಶಬ್ದ ಆವರಿಸಿತ್ತು. ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ದೀಪಕ್‌ನ ಅಜ್ಜ, ಖ್ಯಾತ ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧಕ ಶಂಕರಪ್ಪನವರು ಅಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ವಿಚಿತ್ರ ಮರಣದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ದೀಪಕ್ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕೆಲಸ ಬಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಬೇಕಾಯಿತು. ಅಜ್ಜನ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಹಳೆಯ ಕಪಾಟಿನ ಒಳಗಿನ ರಹಸ್ಯ ಬಾಕ್ಸ್ ಒಂದರಲ್ಲಿ ದೀಪಕ್‌ಗೆ ಒಂದು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಲಕೋಟೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅದು ಇಂದಿನ ಕಾಗದದಂತಿರಲಿಲ್ಲ, ಯಾವುದೋ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ದಪ್ಪನೆಯ ಚರ್ಮದ ಹದ ಮಾಡಿದ ಹಾಳೆಯಂತಿತ್ತು. ಕುತೂಹಲ ತಾಳಲಾರದೆ ದೀಪಕ್ ಅದನ್ನು ತೆರೆದ. ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೀಗಿತ್ತು: "ದೀಪಕ್, ನೀನು ಇದನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದೀಯ ಎಂದರೆ ನನ್ನ ಕಾಲ ಮುಗಿದಿದೆ ಎಂದರ್ಥ. ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ತಲೆತಲಾಂತರದಿಂದ ಒಂದು ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಕೊಡಚಾದ್ರಿಯ ಬೆಟ್ಟ ಸಾಲುಗಳ ಆಳದಲ್ಲಿ 'ದೇವಗಿರಿಯ ಗುಹೆ' ಎಂಬ ನಿಗೂಢ ಜಾಗವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಂಪತ್ತಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಬಲ್ಲ ಒಂ...

"ಕಳೆದುಹೋದ ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕರಾಳ ರಹಸ್ಯ ಮತ್ತು ಮನೆತನದ ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾದ ಆ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದ ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನ." ಮಲೆನಾಡಿನ ಆ ಪುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿ 'ಹಸಿರುಮಕ್ಕಿ'ಯಲ್ಲಿ ಅಂದು ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಸಂಜೆ. ಜಡಿ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಮಳೆಯ ಸದ್ದಿನ ನಡುವೆ, ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಆ ಮಣ್ಣಿನ ಮನೆಯ ವಾಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷದ ವರುಣ್ ತನ್ನ ಅಜ್ಜಿಯ ಮುಖವನ್ನೇ ದಿಟ್ಟಿಸಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ. ಅಜ್ಜಿ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಪೂಜೆ ಮುಗಿಸಿ ಬಂದು, ದೀಪದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಅವರ ಮುಖದ ನೆರಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ನಿಗೂಢ ರಹಸ್ಯ ಅಡಗಿದಂತಿತ್ತು. "ಅಜ್ಜಿ, ಆ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದ ಕಥೆ ಅರ್ಧಕ್ಕೇ ನಿಂತಿದೆಯಲ್ಲ, ಇವತ್ತಾದರೂ ಪೂರ್ತಿ ಹೇಳ್ತೀರಾ?" ಎಂದು ವರುಣ್ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಕೇಳಿದ. ಅಜ್ಜಿ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟರು. "ವರುಣ್, ಅದು ಕೇವಲ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರವಲ್ಲ ಕಣೋ, ಅದು ನಮ್ಮ ಮನೆತನದ ಗೌರವ. ಆದರೆ ಆ ಹಾರ ಮನುಷ್ಯನ ಆಸೆಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿ ಮಾಯವಾಯಿತು. ಇವತ್ತಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನಲವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಇದೇ ತರಹದ ಒಂದು ಮಳೆಯ ರಾತ್ರಿ ಆ ಹಾರ ಮಾಯವಾದಾಗ ನಮ್ಮ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು ಇತ್ತು. ಆ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು ಮನುಷ್ಯನದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ!" ವರುಣ್ ಬೆಚ್ಚಿಬಿದ್ದ. "ಮನುಷ್ಯನದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಅಂದ್ರೆ? ಮತ್ತೆ ಯಾರದ್ದು ಅಜ್ಜಿ?" ಅಜ್ಜಿ ತನ್ನ ನಡುಗುವ ಕೈಗಳಿಂದ ದೀಪದ ಬತ್ತಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿ...